چهره‌هاى گوناگون حيات 4 . « وَ فِى الأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ وَ جَنّاتٌ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقَى بَمآءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِى الْأُ كُلِ إِنَّ فِى ذَلِكَ لِآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ؛ در زمين قطعاتى پيوسته و مختلف وجود دارد و در آن باغ‌هايى از انگور و زراعت و نخل‌هايى كه از يك ريشه و يا دو ريشه روييده‌اند وجود دارد ، همگى با يك آب سيراب مىشوند و ميوهء برخى را بر برخى ديگر برترى داده‌ايم و در اين موضوع براى گروه انديشمند ، نشانه‌هايى ( از عظمت و قدرت خدا ) است » . زمين در نگاه‌هاى نخستين ما به صورت‌هاى گوناگونى جلوه مىكند ؛ پاره‌اى از آن را به گونهء سنگلاخ و شوره زار مىبينيم كه براى هيچ نوع كشت شايستگى ندارد و چه بسا در اسرار آفرينش اين قسمت در شگفت مىمانيم و از خود مىپرسيم هدف از آفريدن اين پهنه‌هاى غير قابل كشت چيست ؟ ! ولى به‌طور مسلم نتايجى دارد كه سرپنجهء علم به تدريج از آن پرده بر مىدارد . ولى پارهء ديگر را سر زمين‌هاى حاصلخيز و آماده براى هر نوع كشاورزى و درخت كارى مىبينيم كه به صورت يك منبع سرشار از حيات و زندگى ، جنبش و حركت جلوه‌گرى مىكند . « 1 » قرآن اختلاف چهره‌هاى زمين را گواه بر وجود

--> ( 1 ) . خاك حاصلخيز از مواد معدنى تشكيل يافته و مقدار زيادى نيز مواد آلى دارد كه از بقاياى حيوانات و نباتات اوليه به وجود آمده‌اند . اين مواد آلى در مرحلهء پوسيدگى هستند ، ولى در همين مرحله نيز بقاياى مردگان با آب و هوا تركيب يافته زندگانى جديد را ممكن مىسازد . خاكى كه داراى اين عناصر نيست و فقط از قطعات سنگ‌هاى تخريب شده به وجود آمده عقيم و غير قابل كشت است و حاصل نمىدهد . خاكى كه حاصل مىدهد خاك زنده است . بيست در صد خاك زنده را موجودات ذره بينى بى شمار گياهى و حيوانى تشكيل مىدهند . در هر گرم خاك ميليون‌ها از اين موجودات ، زندگى مىكنند . به اين ترتيب ، خاك در نتيجهء عوامل اقليمى روى قسمت جامد زمين و افزايش اجسام زنده به مرور زمان به وجود آمده است . ر . ك : اثبات وجود خدا ، ص 229 ( گفتهء لستر جان زيمن ، گياه‌شناس و خاك‌شناس آمريكايى ) .